OLD COWS           
Van Toen - Voor Nu -  Voor De Toekomst                     

Ooit – was het wèrkelijk op 25 oktober 2010- enthousiast begonnen met eerst alle Dreumelse geboorteakten, gebeurde het geregeld, zeg maar gewoon best vaak, dat de alsmaar opborrelende artikelen uit de pen rolden met een ongekende snelheid en de regelmaat van een atoomklok. Het kan zomaar als hoogst onwaarschijnlijk ingeschat worden dat ooit àl die artikelen voor het Old Cows voetlicht openbaar zullen worden, maar ze werden en worden er wèl allemaal voor klaar gemaakt … alle tot nu toe een stuk of 100 verhalen van zéér uiteenlopende aard, onderwerp en lengte. 

Nadat de laatste digitaal beschikbare Dreumelse geboorteakte (Arnoldus Johannes Driessen wordt op 31 december 1902 geboren) was geregistreerd, gelijk over geschakeld naar de huwelijksakten. Eindelijk weer eens 'vrolijker' akten om te mogen lezen en registreren. En niet moeizaam om er opvallende voorvallen over te kunnen beschrijven. Immers, het huwelijk geldt –althans gold toen- als vanzelfsprekend enkele sporten hoger op de sociale ladder. Deed je toen volwaardig mee met het volkomen voorspelbare rollenspel, dan werd het ergens tussen je 20e en 35e echt wel tijd om te trouwen en –veel- kinderen te gaan krijgen. Velen slaagden daarin, waarover die huwelijksakten, maar ook vooral de geboorteakten, getuigen.

De registratie van al die Dreumelse huwelijksakten kon inmiddels ook onverrichterzake afgesloten worden. De laatsten waarvan we digitaal weten dat ze op 22 november 1922 trouwden, waren Jan Willem van den Bosch en Maria Sas.

(20160131:Red.: Medio 2015 kwamen tien jaar extra digitale akten in de openbaarheid. Deze werden nog niet volledig verwerkt en spelen derhalve geen rol van enige betekenis in dit verhaal).  

Nu kwam de laatste categorie akten, de overlijdensakten, binnen bereik. Overigens bestonden er ook nog allerlei Burgerlijk Wetboek voorschriften, die dezelfde ambtenaren verplichten tot ook nog het bijhouden van andere registraties, zoals huwelijksafkondigingen, -aankondigingen, –bijlagen en tien-jarige “tafels” (Een schriftelijke en op alfabetische volgorde, en vergeet niet handmatige, opsomming van alle namen en bijbehorende akten en data gedurende een registerperiode van telkens 10 jaar. Nog steeds vraag ik me ernstig af hoe ze dat in de praktijk deden). Bepaald geen sinecure. Maar terug naar de overlijdensakten en dan ten faveure van dit artikel, specifiek over tweelingen. 

Hoeveel tweelingen werden er in Dreumel geboren vanaf 1811 tot en met 1902?

Nou … als iemand me dat gevraagd zou hebben, vóórdat ik een hele dag bezig ben geweest om dat uit te zoeken … zou ik spontaan en klakkeloos, te lichtvaardig en onnadenkend gezegd hebben … een luttel tiental … mogelijk wat meer of minder. Maar wat kan je dan toch ongelofelijk ver naast de naakte waarheid gissen, zeg! Gelukkig heb ik die dag er wèl aan besteed en kwam, alle gegevens controlerend in alle beschikbare geboorteakten, tot de volgende toch nog best wel opzienbarende conclusie.

De complete lijst hieronder. 


116 Dreumelnaren van de in totaal 4998 personen die in Dreumel werden geboren tussen 1811 en 1902. Dat is overigens slechts 2,3 procent.

Gelukkig waren dus de uitverkoren echtparen van zo een uitzonderlijk lot in die uiterst zeldzame loterij.

Aanvankelijk althans, nemen we dan maar aan.

We schrijven 1820. 


Het Nederlands rivierengebied wordt getroffen door een watersnood. Een gebied ter grootte van 1300 vierkante kilometers komt onder water te staan. Dreumel en omringende gemeenten worden hier niet direct door getroffen. 

In datzelfde jaar 1820, worden vader Hendrik To(i)ne van den Bosch en zijn vrouw Maria Helena van Aalst, op acht januari, om vijf uur ’s morgens, vader en moeder van zowel Catharina, als van Johanna …  


Eén en één vierde jaar later, te weten op 17 april 1821, staat of zit ooit trotse vader Hendrik Tone van den Bos(ch) tegenover hoogst waarschijnlijk dezelfde personen die de zojuist getoonde geboorteakten mede ondertekenden.

Nu echter om hen te verzoeken overlijdensakten op te willen stellen voor dezelfde … 


_____________________________________________________________________________________________________________________________________________


Nóg een echtpaar dat zich gelukkig mocht prijzen met de geboorte van een tweeling, waren Joannis van Kampen en zijn vrouw Elisabeth de Koning. Zij traden in Dreumel met elkaar in het huwelijk op 15 mei 1834. Ze trouwden op vrij late, maar toen normale, leeftijden. Joannes was zes- en Elisabeth drie en dertig, toen ze de burgerlijke beloften aflegden, waarmee zo plechtig de akte werd beschreven, voor gelezen en getekend.


 



Op 12 februari 1835 en 13 februari kreeg dit echtpaar een tweeling, en noemden ze beide meisjes ... Joanna. Wat de afweging is geweest om ze alle twee dezelfde voornaam te geven is onbekend. Het had als voordeel dat je, bijvoorbeeld rond etenstijd, maar één keer een naam hoefde te roepen en als het mee zat kwamen beide meiden dan min of meer tegelijk aan tafel. Er zal door niemand geopperd kunnen worden dat dit toch geen rasechte tweeling zou zijn, schier door alleen niet ogenblikkelijk achter elkaar geboren te zijn. 

Helaas weten we wèl dat beide meisjes slechts een uiterst kort en levend bestaan werd toe bedeeld.

De eerst geboren Joanna overleed op 14 februari 1835 en haar geheel gelijknamige zusje op 15 februari 1835:

 Helaas, het tweeledige leed is nog niet gans geleden. Wordt duidelijk, als de navolgende overlijdensakten in het digitale beeld komen. 

 

In totaal overlijden er dan in Dreumel 32 personen. Het is 1845.

Bijvoorbeeld Jan van Laar. Slechts 3 maanden heeft hij mogen leven. Als zoon van Gradus van Laar en Johanna Willemse werd hij geboren op 9 februari 1845, om twee uur des morgens.

En daar liet Johanna Willemse het niet bij. Op dezelfde datum werd Gradus van de Laar geboren, om “tegen twee en één half ure” des morgens. 

 

Ruim drie maanden nadat beide jongens waren geboren, moest vader Gradus van Laar toch alweer naar het lokale gemeentehuis. 

Beide zoons overleden. Jantje op 20 mei 1845 en Gradusje op 22 mei 1845.


Dan zou je eigenlijk met heel goed fatsoen kunnen en mogen denken of hopen dat er zeker wel weer een aantal jaren voorbij zullen gaan voor er weer trieste aanleiding zou zijn om over het overlijden van nog een tweeling te verhalen. Maar de geschiedenis straft zulke gedachten direct genadeloos af. Nog niet eens één jaar is gepasseerd.

Het is nog steeds 1845:

Op 13 maart 1845 is de winter nog bijzonder streng. Tien dagen voor Pasen (op 23 maart in 1845) is het in Groningen nog -21 graden Celsius. Maart 1845 is nog steeds met afstand de koudste lentemaand sinds het begin van de metingen uit 1706. 

Marcelis Smulders trouwt op 30 mei 1834 met (Joh)Anna Jansen. Zij overlijdt echter op 8 februari 1844 en na zeker niet lang of overtuigend getreurd te hebben –na nog minder dan 5 maanden- trouwt Marcelis Smulders voor de tweede keer. Op 29 mei 1844, met Johanna van Lent. 

Het zat Johanna Jansen al beslist niet mee, en het zit Johanna van Lent ook bepaald niet mee. Zij, Johanna van Lent dus, overlijdt op 3 oktober 1845.

Voor de volledigheid zij gemeld dat Marcelis voor de derde keer trouwt op 2 juli 1847, deze keer met Maria Anna van den Boogaard. In Lith.

Het eerste huwelijk van Marcelis Smulders met Joh(Anna) Jansen heeft slechts één nakomeling. Otto Smulders wordt geboren op 10 maart 1840. Maar louter drie weken verder … overlijdt Otto, op 1 april 1840. Géén nakomeling(en) meer.

    Gedurende het tweede huwelijk van Marcelis Smulders met Johanna van Lent kan het niet anders of zowel Marcelis als Johanna zullen naarstig gehoopt op, en waarschijnlijk veel gebeden hebben voor, een goede uitkomst van –voor zover vast gelegd- de enige zwangerschap gedurende de looptijd van dit huwelijk. Maar voor de eerste keer zag Johanna en voor de tweede keer zag Marcelis die lang gekoesterde wens toch niet in vervulling gaan. 

Marcelis Smulders meldt zich op maandag, 30 juni 1845 op het gemeentehuis om te komen aangeven dat op zaterdag, 28 juni 1845, Johanna van Lent weliswaar is bevallen van een kind van het vrouwelijke geslacht, maar ze heeft er niet het leven aan geschonken.

Dit meisje komt om zeven uur ’s avonds onverhoopt levenloos ter wereld.  

Na het volschrijven en ondertekenen van deze overlijdensakte zou Marcelis vervolgens terug naar huis hebben kunnen gaan. Ware het niet dat … 

… Marcelis ook nog komt aangeven dat op dezelfde zaterdag, op dezelfde tijd, voortkomend uit dezelfde moeder, nóg een meisje werd geboren.

Maar … óók levenloos.

Je kunt dan ook gerust aannemen dat het Marcelis zeer aantoonbaar al jarenlang uitdrukkelijk totaal niet mee zit. Na twee vrouwen getrouwd en lief gehad te hebben en die hem allebei zijn komen te ontvallen, nog steeds geen nakomelingen. 

En Marcelis Smulders moest zich in 1845 nóg een keer op het stadhuis vervoegen. 


Op de derde oktober 1845 doet Marcelis aangifte van het overlijden van zijn tweede vrouw, Johanna van Lent.                                                                                                                                                                      » » »

Zij overlijdt op diezelfde dag, om elf uur ‘s morgens.


Voor de volledigheid zij gemeld dat voor zover –nu- na kan worden gegaan, de derde vrouw van Marcelis, Maria Anna (Marianna) van de Bogaard, hem op 4 januari 1857, nota bene 11 hele jaren nadat ze waren getrouwd, alsnog toch nog een dochter schenkt. Ze noemen haar Geertrui.


Behaalde resultaten uit het verleden bieden geen enkele zekerheid voor de nabije of verre toekomst!

Additionele overlijdensakten van  levenloos geboren, als helaas ook van nog veel te jong overleden, kinderen en of tweelingen, mogelijk zelfs nog van de in 1857 geboren Geertrui, zijn niet uit te sluiten.

      

Was dat maar waar! 

(Klik om de volgende link om nog veel meer -droevigs- van en over Marcellis Smulders, zijn vrouwen en zijn kinderen, te lezen: 3 x is nog lang geen scheepsrecht.)